Zabykowe Opowieści #1

Zabykowe Opowieści #1

Trzynastowieczny cieśla pracujący przy budowie drewnianego domu z dzisiejszej ulicy J. Słowackiego miałby nie lada zagwozdkę w jakich czasach się znalazł, patrząc na narzędzia ciesielskie ze zbiorów naszego Muzeum. Choć przez stulecia zmieniały się potrzeby i życie mieszkańców Trzebiatowa, to narzędzia ciesielskie zachowały swoją, jak widać, idealną formę. Hebel czy piła ramowa używane przez Karla Schreynera na rycinie z 1425 nie różnią wyglądem oraz sposobem obsługi od narzędzi z ubiegłego wieku, które możecie oglądać na naszej wystawie poświęconej ciesielstwu (czeka tam na Was dużo więcej rzemieślniczych perełek).

Jeśli chodzi o heble, to ich przekrój rodzajów jest szeroki jak żeglowna Rega w średniowieczu, natomiast zasada działania ta sama – zebrać niewielkie warstwy drewna wygładzając powierzchnię za pomocą osadzonego w heblu ostrza. W zależności od potrzeb rzemieślnika może ono być zaokrąglone bądź płaskie. Magia dzieje się, gdy po przyłożeniu do drewna dolnej części zwanej stopą przesuniemy hebel od siebie. Ostrze zaczyna skrawać warstewkę po warstewce odkrywając nam coraz to gładsze powierzchnie. Praca żmudna ale bardzo potrzebna, zwłaszcza w czasach, gdy malutka drzazga poprzez zastrzał mogła doprowadzić do śmierci (albo w mniej ekstremalnych warunkach do silnej infekcji).

Piła ramowa, mimo swojej prostej konstrukcji jest narzędziem wybitnie przemyślanym. Rama w postaci dwóch ramion rozpartych poprzeczką stabilizuje brzeszczot natomiast założony u góry sznur z drewnianym kołkiem pozwala na jego naciągnięcie. Profilowane uchwyty pozwalają na mocny chwyt a żabki na pewne osadzenie brzeszczotu. Mimo, iż nasz egzemplarz pochodzi z przełomu wieków XIX i XX to forma nie odbiega od ikonografii znanej z XV wieku.

Czy takich narzędzi używali trzebiatowscy rzemieślnicy gdy zaczęto stawiać pierwsze szkieletowe domy na terenie miasta? Bardzo możliwe, ale pewnikiem jest że używano ich w czasach nam bliższych a jeszcze bliższe spotkanie z tymi cudami techniki można mieć, odwiedzając nasze Muzeum.